Logic Pro'da MIDI Düzenleme Nasıl Yapılır?
Logic Pro DAW yazılımı müzik üretimi, müzik prodüksiyonu, mix, mastering, aranje için kullanılan bir program ve Mac bilgisayarlar için tasarlandı. Hem ses kayıtları yapmanıza hem de MIDI kayıtları yapmanıza olanak tanıyan dijital bir stüdyo deneyimi yaşayabilirsiniz.
MIDI düzenleme işlemleri Logic Pro’da kapsamlı bir şekilde gerçekleştirilebiliyor. Piano Roll Editor, Event List, Step Editor ve MIDI Transform Windows gibi birçok farklı düzenleme penceresinden yararlanabilirsiniz. Bir yandan iPad cihazlarınızda da Logic Pro kullanma imkanınız olabilir. iPad’de çeşitli MIDI ayarlarını deneyebilirsiniz.
Logic Pro’da MIDI düzenleme için sunulan ayarları ve düzenleme çeşitlerini bu yazıda keşfedelim.
Mac için MIDI Düzenleme
Mac’te MIDI üzerinde nasıl düzenlemeler yapabileceğinize bakalım.
Piano Roll Editor
Mac bilgisayarlarınızda MIDI düzenlemek için Piano Roll Editor’den yararlanabilirsiniz. Bu editörde notaları renkli çubuklar olarak göreceksiniz ve bu çubuklar bir zaman ızgarası üzerine yerleştirilmiş olacak. Yatay çizgilerden zaman pozisyonunu anlayabilirsiniz. Bir yandan da notanın uzunluğunu gösteriyor. Dikey pozisyondan ise notanın perdesini anlayabilirsiniz. Sol kenardaki piyano klavyesinden notaların perdesini görmeniz mümkün olabilir. Bilgi ekranında mouse’un altındaki notanın adını bulabilirsiniz.
Bir MIDI bölgesi seçip Editors butonuna tıklayıp View menüsünde Show Editors kısmını seçtiğinizde Piano Roll Editor’ü açabilirsiniz. Ya da bir MIDI bölgesine çift tıklayarak hızlıca editörü açma seçeneğini de kullanabilirsiniz. Editör alt kısımda ya da ayrı bir pencere olarak iki şekilde de açılabilir.
Notaları eklemek için ise Pencil aracından yararlanabilirsiniz. Brush aracı da bu amaçla kullanılabilir. Bir yandan da müzik klavyesi ile nota girme ihtimaliniz de var. Ayrıca var olan bir notayı çoğaltarak da ilerleyebilirsiniz.
Kalem aracıyla orijinal notaya tıklayıp bu notayı varsayılan notanız olarak ayarlayabilirsiniz. Arka planda bir yere tıkladığınızda ise yeni bir nota ekleyebilirsiniz. Yeni notanın uzunluğu ve hızı otomatik olarak eskisiyle aynı olacak.
Notaları düzenlemek için önce seçmeniz gerekiyor. Seçmek istediğiniz notaya tıklayabilirsiniz. Birden fazla nota seçmek ve düzenlemek istiyorsanız Shift tuşuna basılı tutup tıklayabilirsiniz. Birden fazla notayı sürükleyip içine alabilirsiniz. Shift’e basarak birden fazla perde aralığını seçme imkanınız var. Tüm bölgeleri seçmek istiyorsanız ise parçanın başlığına tıklamanız gerekecek.
Piano Rol Editor içinde Grid’ler (ızgara) bulunuyor. Notaları da bu ızgaraya snap’leme (yaslama) seçeneğiniz olur. Smart, Bar, Beat ya da Division gibi seçenekleriniz olur. Control ve Shift tuşlarına basarak düzenleme yapma durumunda ise ızgara Tricks moduna geçiş yapacaktır.
Notaların zamanını değiştirmek istiyorsanız ise yatay sürükleyerek bu işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Notaları Option tuşuna basıp sürüklediğinizde kopyalayabilirsiniz. Perdelerini değiştirmek için dikey sürüklemeniz gerekiyor. Ayrıca müzik klavyesinden yararlanarak da perde değiştirebilirsiniz. Bunun için notaları seçip müzik klavyesinde bir tuşa bastığınız anda perde hemen değişebilir.
Notaların uzunluğu da değiştirebileceğiniz ayarlar arasında yer alıyor. Pointer ya da Pencil aracıyla kenarları sürükleyebilirsiniz. Notaların başlangıç ve bitiş noktalarını kesme seçeneklerinden yararlanabilirsiniz. Bir yandan notaların çakışmalarını da ortadan kaldırabilirsiniz. Legato modunda ilerlediğinizde notaların sonu bir sonraki notaya kadar uzatılabilir. Sustain pedal olaylarını ise nota uzunluğuna çevirebilme fırsatınız olur.
Hız (Velocity) ile notanın gücünü görebilirsiniz. Hız aralığı 0 ile 127 arasında olur ve Piano Roll içinde yer alan her notada yatay bir çizgi görürsünüz. Bu çizgi hızı gösteriyor. Velocity aracıyla sürüklediğinizde hız ayarı yapabilirsiniz. Option-Shift tuşlarıyla da tüm notalara aynı hız ayarı yapma imkanınız olur.
Zamanlamayı da kuantize edebilirsiniz. Quantize (kuantize) işlemiyle notaları ritme oturtabilirsiniz. Time Quantize menüsünden bir nota değeri seçip çalışmanıza devam edebilirsiniz.
Ayrıca Smart Quantize özelliğinden de yararlanabilirsiniz. Bu özellik size olayların sırasını koruyarak düzenleme imkanı tanır. Notaların perdelerini de kuantize etme seçeneğiniz var. Scale Quantize özelliğiyle notaları bir diziye ya da tona oturtabilirsiniz.
Notaları susturma (Mute) seçeneğiniz de var. Mute aracıyla notaya tıkladığınızda susturma işlemini gerçekleştirebilirsiniz. Notaların konumunu kilitlemek için de Lock position özelliğinden yararlanabilirsiniz. Bu özellik sayesinde tempolar değiştiğinde dahi notalar kaymayacaktır.
İsterseniz tercihinize göre notaların rengini de değiştirebilirsiniz. Farklı renkler ile bölge veya hızı gösterebilir. View menüsünden ise Note Labels seçeneğini açtığınızda notaların içinde adları yazabilir.
Piano Roll Editor içerisinde birden fazla MIDI bölgesi bulunduğunu fark edeceksiniz. Birden fazla bölgeyi seçmek için Shift tuşuna basıp seçim yapabilirsiniz. Bunların hepsi editörde görünür şekilde bulunuyor olacak.
Event List
Event List en kapsamlı MIDI editörü olarak biliniyor. Tüm olayları harf ve sayılarla listeli şekilde bulabilirsiniz. Hem başlangıç noktası hem de bitiş noktalarını görebilme fırsatınız olur. Ayrıca uzunluk, kanal ve değer bilgileri de bu kısımda sunuluyor. Listeyi filtreleme veya sadece notaları gösterme seçeneklerinden de faydalanabilirsiniz.
Olaylar oluşturmak için Event List editörünü kullanabilirsiniz. Gerçekleştirebileceğiniz bazı eylemler:
- Playhead çizgisini isteğinize göre bir yere getirmek
- MIDI In butonunu aktif hale getirmek
- Müzik klavyesinden nota girmek ya da var olan bir olayı kopyalamak
- Olayın türünü dönüştürerek değişiklik yapmak
- Liste üzerinden bölgelerin adında değişiklik yapmak
- Articulation ID değerlerini yine liste üzerinden ayrlamak
- Olayları susturmak veya komple silmek
Step Editor
Bu grafiksel bir MIDI editörü. Notaları ve kontrol verilerini çubuklar şeklinde görmek için bu editörü kullanabilirsiniz. Çubuklar Lane olarak adlandırılan yatay yollar üzerinde bulunuyor. Window - Open Step Editor adımlarıyla bu editörü açıp kullanmaya başlayabilirsiniz.
Step Editor ızgarasını Lane inspector üzerinden ayarlayıp projenize uygun seçimlerde bulunabilirsiniz. Bir Lane için Lane için 1/16, diğeri için 1/8 seçebilme opsiyonlarınız olur. Mouse’u bırakmadan sürüklediğinde bu değeri ayarlayabilirsiniz. Eğer yatay sürüklerseniz birden fazla adım ekleme özelliğinden yararlanabilirsiniz.
Line aracı bir yandan doğrusal düzenleme yapma fırsatı da sunuyor. Bunun için Line aracına tıklamanız ve sürüklemeniz gerekiyor. Bir çizgi oluştuğunda bu oluşan çizgi boyunca hizalandığını göreceksiniz. Fix Value modu ile de adım değerlerini sabitlemeniz mümkün hale geliyor. Şeritler üzerindeki adımları Shift-tıklama ile seçebilir, seçtiğiniz adımları kopyalamak istiyorsanız da Option-Shifty ile sürükleyebilirsiniz. SMPTE zaman pozisyonlarını kilitlediğinizde ise temponuz değiştiğinde dahi adımlar yerinde kalabilir.
Logic Pro kısayolları için Türkçe hazırladığımız listeye Logic Pro ile Müzik Prodüksiyonu Kursu’muza katıldığınızda ulaşabilirsiniz.
Lane parametreleri de değiştirebileceğiniz şekilde tasarlandı. Lane ismini güncelleyebilir, delay parametresi ile adımları milisaniye olarak geciktirebilir ya da öne alabilirsiniz. Davul ritimlerini ayarlama üzerine yoğunlaşıyorsanız bu işlem için oldukça yararlı bulacağınız bir araç. Bir yandan yeni adımların uzunluğunu da bilerek ilerleyebilirsiniz. Mesela Lane için bir MIDI kanalı ayarladığınız. Olay tipini değiştirmek mümkün hale geliyor. Fader, Meta, Note, Control, Program Change seçim yapabileceğiniz opsiyonlar haline geliyor.
Lane Set özelliği ise birden fazla Lane ayarını kaydetmenize yarıyor. Gereksiz verileri gizlemek ve bu sayede ekranı temizleme fırsatı bulmak da bu ayarın sunduğu esnek ayarlar arasında yer alıyor.
MIDI Transform Window
MIDI Transform penceresi de harika bir işleme aracı olarak değerlendirilebilir. İmkansız ya da sıkıcı düzenlemeleri çok hızlı bir şekilde yapmanıza yardımcı olur. Ayrıca olayları da kurallara göre değiştirmenize olanak tanır. İmkansız ya da sıkıcı gördüğünüz düzenlemler varsa bu özellik sizin için kullanışlı çözümler sunabilir.
Pencerenin üstünde Presets menüsünü göreceksiniz. Buradaki hazır şablonları da kullanabilirsiniz ya da kendi şablonlarınızı yaratmayı seçebilirsiniz. Mode menüsü size işlem modunu belirleme fırsatı tanıyor. Sadece seçili olaylara işlem yapacağınızı unutmayın. Eğer koşullara uymayanlar varsa bunları silebilirsiniz.
Selection Conditions alanında olayları seçmek için kuralları belirleyebilirsiniz.
iPad için Logic Pro MIDI Ayarları
Logic Pro for iPad uygulamasında bir yandan harici cihazlar kullanma imkanınız da olur. Örneğin bluetooth MIDI cihazlarınızı kolay bir şekilde bağlayabilirsiniz. Bluetooth MIDI Devices seçeneğine dokunduğunuzda ayarlara gidebilirsiniz. Karşınıza iki sayfada çıkacak. Biri Connect biri ise Advertise sayfası.
Cihazlarınızı iPad Logic Pro uygulamasında yapılandırmak istiyorsanız Connect sayfasına gitmeniz gerekiyor. Bu sayfada karşınıza üç farklı durum çıkacak. Birincisi Not Connected yani cihazın eşleşme sinyali gönderdiğini anlatan durum. İkincisi Connected, o an cihazınızın bağlı olduğunu gösterir. Dokunarak bağlantıyı kesebilme ihtimaliniz de olur. Üçüncüsü ise Offline durumu. Bu durum ise daha önce cihazın bağlandığını ancak o an kullanılamaz durumda olduğunu ifade eder.
Advertise sayfasında ise iPad’in görünürlüğünü ayarlayabilirsiniz. Logic Pro uygulamanızın diğer cihazlar tarafından tanınması için bu ayara ihtiyacınız olacak. Name alanında iPad adına dokunup farklı bir isim de yazabilirsiniz. Advertise MIDI Service anahtarını açtığınızda ise iPad diğer Bluetooth MIDI cihazlarınız tarafından keşfedilebilir hale gelebilir. Ayrıca anahtarı kapatma imkanınız da olur.
MIDI Input Devices ve Ports
MIDI Input Devices ve Ports listesini de keşfedebilirsiniz. Logic Pro yazılımı tarafından tanınan her MIDI cihazınızı burada listelenmiş halde bulabilirsiniz. Cihazı aktif etmek için bir anahtar bulacaksınız. Eğer sadece aktif edilen cihazları görmek istiyorsanız Track inspector menüsüne gidebilirsiniz. Bir cihazınız aktif olmadığında dahi hedef olarak seçilebilir olarak bulacaksınız. Bu işlemi Track inspector MIDI output menüsünden gerçekleştirebilirsiniz.
Logic Pro for iPad uygulamasına çeşitli MIDI cihazlarınızı tanıtabilirsiniz. Network Session 1 da bunlar arasında yer alıyor. Yerel ağ üzerinden MIDI gönderiyor ve alıyor. Siz de Wi-Fi ya da Ethernet kullanarak bu bağlantıyı gerçekleştirebilirsiniz. Hem iPad hem de Mac arasında çalışabilen bir işlem. Mac’inizde bunun için Audio MIDI Setup uygulamasını kullanmanız gerekiyor.
Apple’ın M5, M5 Pro ve M5 Max Çipleri
Logic Pro Virtual In
Başka bir seçenek de Logic Pro Virtual In olabilir. iPad’deki uygulamalarınızdan sanal MIDI verisini alabiliyor. Mesela GarageBand for iPad uygulanızdan veri alabilme imkanınız olabiliyor.
Ayrıca Internal app seçeneği ile de iPad cihazınızın içindeki diğer müzik uygulamalarını da otomatik olarak listeleyebiliyor. Bluetooth bağlantısını manuel bir şekilde eklenemiz gerektiğini unutmayın. Fiziksel bağlantı ise otomatik olarak çalışabiliyor. Core MIDI uygumlu cihazlarınızı listede hemen görme şansınız olur. Bu cihazlarınızı hem Lightning hem de USB-C portuna bağlama seçenekleriniz olur.
Bluetooth MIDI cihazınızı daha basit bir şekilde ekleyebilirsiniz. Kontrol çubuğundaki More butonuna dokunduğunuzda Ayarlar (Settings) menüsüne girmeniz gerekiyor. App Settings altında MIDI seçeneğine dokunduğunuz zaman sol taraftan In/Out seçin. Böylece Bluetooth MIDI Devices diyalog penceresini açabileceksiniz. Connect sekmesinde Not Connected durumdaki cihazınıza dokunduğunuzda Connected olacak ve bu şekilde bağlantı kurabileceksiniz.
Çevrimdışı (offline) Bluetooth cihazlarını listeden silmek istiyorsanız Bluetooth MIDI Devices diyalog penceresini tekrar açın. Çevrimdışı cihazın üzerinde sola doğru kaydırdığınızda Kırmızı bir Forget butonu göreceksiniz. Bu butona dokunduğunuzda ya da tamamen sola kaydırdığınızda bu çevrimdışı cihazı silebilirsiniz.
Özetle Logic’te MIDI Düzenleme
Özetle Logic Pro üzerinde MIDI düzenlemek istediğinizde birçok ayardan yararlanabilirsiniz. Mac üzerinde çok büyük projelerinizi sorunsuz bir şekilde yönetebilirsiniz. iPad’de çalışırken de Bluetooth MIDI ya da yerel ağ ile her türlü bağlantıyı kurma imkanınız olur.
Logic Pro ile müzik yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve A'dan Z'ye bir şarkı yapımında ne aşamalardan geçildiğini öğrenmek için kursumuzu inceleyebilirsiniz: Logic Pro ile Müzik Prodüksiyonu
