Elektronik Müzik Prodüksiyonu: Fikirden Dinleyiciye

Elektronik müzik prodüktörü olarak modern müzik üretiminde hangi aşamalardan geçmelisiniz? Nelere ihtiyacınız olacak ve müzik üretiminde kullanabileceğiniz ekipmanlar/yazlımlar neler olabilir?

Elektronik müzik prodüksiyonunu detaylı bir şekilde incelediğimiz bu makalemizde keşfedebilirsiniz.

Elektronik Müzik Nedir?

Daha çok elektronik araçlar, bilgisayar programları ya da sentezlenmiş (synthesized) sesler kullanılarak üretilen müzik genre’ı (türü) olarak biliniyor. Sesin enstrümanın fiziksel titreşimi ile üretildiği daha geleneksel ve akustik müzikal enstrümanlardan farklılık gösterdiği söylenebilir.

Analog sentezleyiciler (synthesizer) ve elektronik orglar gibi araçlar sesleri elektrik voltaj ve devrelerden üretiyor. Sonrasında bu sinyaller bir amfi ile sese dönüştürülüyor

Dijital enstrümanlar söz konusu olduğunda da daha yeni teknolojilerden bahsedebiliriz. Elektronik müzik üretimi günümüzde ise sesleri dijital olarak oluşturmak ve manipüle etmek için çeşitli kapsam ve esneklikte bilgisayar yazılımlarından yararlanıyor.

20. Yüzyılın ikinci yarısında gelişmeye başlayan ve büyüyüp popülerleşen elektronik müzik çeşitlenmeye devam ediyor. Yeni teknoloji, prodüksiyon teknikleri ve alt türlerin geliştirilmesiyle elektronik müzik dinamik ve gelişime açık bir müzik türü olarak görülüyor.

Disco, synth-pop ve EDM (Elektronik Dans Müziği) dahil olmak üzere çeşitli elektronik müzik türleri daha underground’dan gelerek günümüzde popüler kültürün bir parçası ve ticari müzik sektöründe belirgin bir yerde duruyor.

Elektronik müzik sadece elektronik enstrümanlardan oluşmak zorunda değil. Ayrıca elektronik yanı sıra akustik elementlerle bir kombinasyon da yapılabilir.

Elektronik Müzikte Genre’lar

Modern elektronik müzik disko dönemi öncesine yani 1960’larda Jamaika dub müzikte kullanılan ses manipülasyonlarına kadar geriye gidiyor. Gerçek bant kayıtlarından yararlanılan zamanlardan beri gelişen bu müzik türü ABD ve İngiltere’deki kulüp kültürüne de katkıda bulundu.

House Music

1980’lerin başında Chicago’da ortaya çıkan House Music disko, R&B ve soul türlerinin yoğun etkisini taşıyor. Tekrar eden 4/4’lük beat ve duygulu melodileriyle karakterize edilip tanımlanıyor. Derin bas çizgileri ve davul sürüşlerini barındırıyor. Birçok DJ’in tercih ettiği bir tür. House müziğin groove’lu yapısı ile dans ederken ritimde kaybolma etkisi yaratabiliyor. 

House müziğin de zamanla kendi içinde alt türleri (subgenre) genişledi. Deep House ve Progressive House da öne çıkan türler arasında.

Tekno

Techno türünü 1980’lerin ortalarında Detroit’te ilk kez görmeye başlıyoruz. Elektronik müziği temel türlerinden biri olarak disko, house ve Avrupa ile Japonya’dan gelen bilgisayar tabanlı müzikleren ilham alarak geliştiği söylenebilir.

Tekno türünde tekrar eden, daha mekanik beat’ler, synth melodileriyle fütürüstik ve çoğunlukla minimalist aranjelere dayanan parçalar yaratılıyor. Bu bir yandan da hızlı ve yoğunluk sınırlarını zorlayan bir tür. Genelde 180 BPM’i aşan Hardcore teknodan da etkilendiği birçok stil var.

Trans

1990’larda beri trance müzik olarak adlandırılan bu türde uzun, atmosferik sesler yaratmak için armonik akorlar ve melodilerden yararlanılıyor.

Tanımlayıcı bir özelliği olan bu türde tekrar eden melodik ifadeler ve hipnotik ritimler yer alıyor. 125 ile 150 BPM arasında tempolarda sürükleyici bir deneyim sunan bir alt tür.

İngiltere Merkezli Genre’lar: Breakbeats ve Bass

İngiltere’nin rave sahnesinde doğan bir çok müzik türü gibi breakbeat ve bass türleri de 1990’ların başında ortaya çıkıyor. Hızlı, davul ve bas ağırlıklı ve karmaşık davul çalımlarıyla genelde 160-180 BPM temposunda üretiliyor.

IDM ve Deneysel Müzik

Daha karmaşık davul ritimleri, deneysel sesler ve soyut melodiler kullanılan bir tür. Geleneksel elektronik normlardan farklı bir yöne doğru gittiği söylenebilir. Elektronik dans müzik türlerindeki tekrar eden beat’leri kullanmıyor. Yerine alışılmadık zamanlamalar ve glitch efektleri kullanarak karmaşık besteler ortaya çıkarıyor.

Yeniliğe ve yaratıcılığa odaklanan bu türde elektronik ve ambient müzik arasında çok net olmayan bir tür olarak karşımıza çıkıyor.

Elektronik Müzik Prodüksiyonu Temelleri

Artık diğer birçok müzik türü için geçerli olduğu gibi elektronik müzik üretiminde de çok pahalı donanımlar zorunluluk olmaktan çıkıp tercihi bir seçenek olmaya başladı. Bir bilgisayar yazılımı ile elektronik müzik üretimi artık oldukça yaygın.

Bunun için gerekli bazı ekipman ve yazılımlar neler aşağıda bulabilirsiniz.

Gerekli Ekipman ve Yazılımlar

Öncelikle DAW yazılımı kullanarak kendinize sanal anlamda bir stüdyo ortamı kurmanız önemli. Bu sayede çok kanallı projelerinizi kaydedebilir, düzenleyebilir ve mix yapabilirsiniz. Ayrıca hub görevi gören bir DAW (Dijital Ses İş İstasyonu) dışında ek ekipmanlar da kullanarak sisteminizi geliştirebilirsiniz.

Elektronik Müzik için DAW Yazılımı Seçerken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Kullanacağınız DAW yazılımına karar vermeniz ve bu yazılımda olabildiğince uzmanlaşmanız önemli. Bu sizin kullanacağınız, göreceğiniz kısacası müzik üretirken en çok vakit geçireceğiniz online bir mekan olacak. Dolayısıyla birçok açıdan size hitap edebilecek ve kullanmaya alıştığınız bir program olması oldukça önemli.

İlk başlarda farklı DAW programlarını denemek isteyebilirsiniz. Günlük kullanım sıklığına bağlı ne tür sorunlar yaşayabileceğinizi veya ne gibi alanlarda kendinizi geliştirebileceğinizi keşfedebilir ve birbirleriyle karşılaştırarak daha doğru hissettiren hangisi keşfedebilirsiniz.

Üretmek istediğiniz müzik türüne göre de değişiklik gösterir. Ücretsiz denemesi olan DAW programları indirip kendinize bazı notlar alabilirsiniz veya öğretici video’lardan özellikleriyle ilgili fikirler edinebilirsiniz.

Elektronik müzik üretiminde size hitap eden DAW programını bulduğunuzda karar verip artık çok fazla değişiklik yapmadan tek bir yazılımda ilerlemek işinizi kolaylaştıracak.

Sıklıkla tercih edilen Logic Pro, Pro Tools, Ableton Live veya FL studio gibi daw programlarından birini tercih edebilirsiniz.

Seçim yaparken bu programları en iyi şekilde öğrenebilmek ve kullanabilmek için online eğitimler veya rehberler gibi detaylı dokümanlara ve kaynaklara ulaşıp ulaşamayacağınızı araştırabilirsiniz. İyi bir kitlenin kullandığı ve toplulukları olan DAW programları, ileri seviye özelliklerini keşfederken daha çok yardım alabileceğiniz programlar arasında olabilir. Böylece iş birliği içerisinde diğer kullanıcılardan veya öğreticilerden de yararlanabilirsiniz.

Hangi müzik türüne odaklanacağınıza önceden karar vermek isteyebilirsiniz. Elektronik müzik prodüksiyonunda ilerleyecekseniz buna göre bir ilerleyiş ve akış arayışında olabilirsiniz ve buna yönelik becerilerinizi geliştirebilirsiniz.

Diğer Donanımlar ve Yazılımlar

MIDI controller ile VST enstrümanları çalarak sample’ları dinamik olarak deneyebilirsiniz. Piyano ya da davul pad’leri gibi enstrümanların donanım arayüzü gibi de düşünülebilir. MIDI ile hem fiziksel hem de donanım enstrümanları bir araya getirebildiğiniz sesler ve efektler yaratabilirsiniz. Elektronik müzik üretiminde hem iş akışınıza hem de yaratıcı ihtimalleri artırmak için kullanışlı bir araç.

Kulaklıklar ve monitörler de incelikli hassas duyum için bir önem taşıyor. Parçalarınızda kullandığınız efektleri ve seslerin detaylı yapısını duyabilmeniz için yararlanabileceğiniz ekipmanlar arasında.

Plugin’ler de DAW yazılımlarınızda çalıştırabileceğiniz sanal enstrümanlar ya da efektler olarak kategorize edilen, ses ve özellikler ekleyebileceğiniz yazılım ses birimleri olarak tanımlanabilir. DAW yazılımınızda kendi içindeki veya üçüncü parti plugin’lerle yeni ses özellikleri, sanal enstrümanlar ve efektlere ulaşabilirsiniz.

Ses kütüphaneleri ile sample’lar ve loop’lar (döngü) ile elektronik müziğin temellerini oluşturabilirsiniz. 

Elektronik Müzik Yaratımı ve Şarkı Formu

Elektronik müzik tarzında bir şarkı yaparken genelde önce bir beat belirlenebilir. Temel bir çerçevede bu parçanın 110 ile 140 BPM temposu arasında 4/4’lük bir davulu, ritmi destekleyici bir görevde bas, synth ve basit ama akılda kalıcı bir melodisi olabilir.

Şarkı üretimini herkes için tek bir forma düşürmek özünde yaratıcılığı engelliyor gibi gözükebilir. Ama aksine bir çerçeve belirleyerek üretmek istediğiniz tarzda özgürce tınılar keşfedebilmenize de yol açabilir. Bir de dinleyiciler için şarkının bir yolculuğu olduğunu anlaması ve bunu dinlerken takip edebilmesi de kolaylaşır.

Elektronik müzikte standart olarak görülen bir şarkı yapısı/formu nasıl olabilir?

- Intro: Sakin, atmosferik bir giriş. Bas ve davul bu kısımda tercih edilmeyebilir.

- Beat: Groove başlar, hook’a doğru gidildiği anlaşılabilir.

- Hook: Kısa, özellikle akılda kalıcı, melodik bir kısım.

- Break/Bridge: Yoğunluğa bir mola verilen kısım. Gerilimi yavaşça aşağıya çekerek devam eder.

- Nakarat: En çok yoğunluk burada görülür.

- Outro: Yavaşça azalan bir baskı, yavaş bir fade-out ile biten bir bölüm.

Elektronik Müzikte Mixing

Elektronik müzik parçalarında davul, bas ya da pad’lerde düşük mid frekanslar dağınık olabildiği için daha çamurlu bir mixle karşı karşıya kalabilirsiniz. Bas aralığı, kick davul ve basline arasındaki faz etkileşimi nedeniyle bu çamurlu ses ortaya çıkabilir.

Miks mühendisi burada istenen sesi karakteristik olarak şekillendirmeyi amaçlayarak ilerler.

Özetle Elektronik Müzik

Bu makalede bahsettiğimiz gibi elektronik müzik birçok farklı tarzdan beslenen ve birçok alt tarzı olan bir genre. Bu nedenle çeşitli ekipmanlar ve seslerden, tempolardan ve efektlerden yararlanmak mümkün.

Elektronik müzik prodüksiyonu yaparken de bunlara hakim olmak ve kullanacağınız ekipmanlar ve yazılımların özelliklerini iyi bir şekilde öğrenmek müzik üretim sürecinde size yardımcı olabilir.

Merak Edilen Sorular

Elektronik müziğe ve prodüksiyonuna dair merak edilen bazı soruları aşağıda cevapladık.

EDM ve Tekno Müzik Aynı mı?

İki müzik türünün de ilk baştaki ortaya çıkma niyetleri farklılık gösteriyor. Tekno aslında daha çok elektronik dans müziğinin alt türlerinden biri olarak görülebilir. Elektronik dans müziği ise house, dubstep gibi diğer alt türleri de bünyesinde barındırdığı için daha geniş bir yapıda.

Elektronik Müzik Çeşitleri Neler?

House Music, Tekno, Trans, Drum and Bass ve UK Garage. Ayrıca bunların da bir çok alt türü bulunuyor. Progressive House, Deep House, Acid House, Tech House, Big Room House, Vocal Trance, Hardcore Techno, Future Bass, Hardstyle, Jungle, Glitch Hop, Electro Swing ve Intelligent Dance Music (IDM) gibi sıralanabilir.

Elektronik Müziğin en Önemli Sanatçıları Kimler?

Aphex Twin, Brian Eno, Juan Atkins, Armin Van Buuren, Tiësto, Martin Garrix, Swedish House Mafia gibi isimler en önemlileri arasında gösterilebilir. Tabii ki çok daha uzun bir liste yapmak mümkün.