Scale | Gam Anlamı
Scale: Gam. Müzik teorisi kapsamında gamı bir nota ile o notanın oktavı arasında bir ilerleme oluşturan ve genelde perdeye ya da temel frekansa göre sıralanan ardışık notalar dizisi olarak tanımlamak mümkün.
İngilizce olarak scale kelimesi ile ifade edilir.
Bu kelimenin direkt türkçe karşılığı ölçek/büyüklük anlamına gelir. Etimolojik kökeni ise Latince scala kelimesinden türetilmiştir ve merdiven anlamına gelir.
Dolayısıyla bir gamı da tam ses ve yarım ses aralıklarının belirli bir düzeniyle sabitlenen notalar merdiveni gibi hayal edebilirsiniz.
Scale, Gam Ne İşe Yarar?
Gamlar müzik teorisinde kendilerine özgü aralık desenleri (interval pattern) ve tonik olarak bildiğimiz birinci dereceleri (kök notaları) ile tanımlanabilir.
Gamı daha detaylı açıklamak için belirli bir ses ve yarım ses örüntüsüne göre sabitlenen bir nota dizisi de diyebiliriz. Çoğu gamın sekizli formunda tekrar ettiği bilinir. Yani notaların diziliş deseni her oktavda aynı olur. Notalar arasındaki mesafe gam adımı olarak ifade edilir. Gamdaki notaları ise birinci derece olan kök notadan başlayarak sırayla numaralandırabilirsiniz.
Bir gamdaki notalar birbirine ait olur. Ayrıca gamlar müzikteki melodiler ile akorların oluşturulması için temel bir zemin işlevi görür. Birçok popüler müzikte tek bir majör ya da minör gamı notalarına dayandığını gözlemleyebilirsiniz.
Gamı oluşturan notalar arasındaki aralıklardan (intervals) ise müziğin tanısını ve tonal karakterini belirlemek için büyük ölçüde yararlanılır. Ayrıca bestecilerin farklı bir kullanımı da olabilir. Bestelerini yönlendirmek ya da sınırlandırmak için gamları kompozisyon aşamasından önce bir taslak gibi görüp kullanmayı seçebilirler.
Müzikte Bulunan 4 Temel Gam Türü Nedir?
1. Majör gamlar
2. Doğal minör gamlar
3. Harmonik minör gamlar
4. Melodik minör gamlar
Bilinen 7 Tür Müzikal Gam Hangileri?
Orta Çağ Avrupa müziğinden gelen müzik modları olarak kabul edilir. Bu yeti modda majör gam ile aynı notalar bulunur. Ancak farklı olarak majör gamın 7 farklı notasından her biri için ayrı ayrı başlar.
Bu yedi gam (mod) aşağıdaki gibi listelenir:
- İyonik (Ionian)
- Doryen (Dorian)
- Frigyen (Phrygian)
- Lidya (Lydian)
- Miksolidya (Mixolydian)
- Eolyen (Aeolian)
- Lokriyen (Locrian)
Müzikte 7 Gam (7 scale) Ne İfade Ediyor?
Bir oktavda 7 notadan oluşan "Heptatonik" (Heptatonic) gam olarak bilinir. Ayrıca modern Batı müziği için de en yaygın gam türü. Bir yandan da yedi notalı bir gamdaki 7 farklı derece sistemini de anlamamıza yarayabilir.
Bu yedi derece/gam aşağıdaki şekilde sıralanır:
- Tonic (tonik)
- Supertonic (süpertonik)
- Mediant
- Subdominant
- Dominant
- Submediant
- Leading-tone/subtonic (yeden)
Scale, Gam Örnek Kullanım
Örnek olarak değerlendirmek için C (Do) majör gamına bakalım. C-D-E-F-G-A-B-C notalarından oluşuyor ve tüm notaların arasında belirli bir tam ve yarım ses kuralı mevcut.
Bir diğer örnek de E (Mi) Majör gamını düşünebiliriz. Mesela Vivaldi’nin Dört Mevsim: İlkbahar eserinde kullandığı. Ayrıca birçok Rock ve Blues şarkılarında da 5 ya da 6 notadan oluşan minör pentatonik ve blues gamlarına rastlanabilir.
